Ադրբեջանը և Հայաստանը կստեղծեն համակարգ՝ անհայտ կորածների տեղեկատվությունը գաղտնի տրամադրելու համար

Ադրբեջանի և Հայաստանի քաղաքացիներին կտրամադրվի հնարավորություն՝ անհայտ կորած անձանց և նրանց թաղման վայրերի մասին տեղեկություններ ստանալու համար։ Այս մասին հայտարարեց Ադրբեջանի պետական անվտանգության ծառայության պետի տեղակալ Շարաֆաթ Հասանովը՝ «Անհայտ կորած անձանց խնդրի լուծման ժամանակակից մոտեցումները և համագործակցության ամրապնդումը» թեմայով միջազգային համաժողովում, որը կայացել է Անհայտ կորածների հարցերով միջազգային հանձնաժողովի (ICMP) հետ համագործակցության շրջանակում։

Համաժողովի ընթացքում ICMP-ի պատվիրակությունը ներկայացրեց կազմակերպության հնարավորությունները և ձեռքբերումները որոնման, պեղումների, արտաշիրիմման և նույնականացման ոլորտներում։ Պատվիրակությունը նաև հայտարարեց, որ պատրաստ է Ադրբեջանին տրամադրել իր կողմից մշակված էլեկտրոնային տվյալների բազան և կազմակերպել դասընթացներ՝ նպաստելու համապատասխան պետական կառույցների մասնագետների աշխատանքին։

Այս նախագծի հիմքում ընկած է IDMS (Integrated Data Management System) համակարգը, որը թույլ կտա մեկ հարթակի վրա համախմբել անհայտ կորած անձանց հետ կապված բոլոր առկա տվյալները։ Այն կապահովի պետական կառույցների կողմից տվյալների միաժամանակյա մուտքագրումն ու մշակումը, ինչը կնպաստի տեղեկատվության արագ ստացմանը և օպերատիվ որոշումների կայացմանը։

Այս համակարգի շրջանակում նախատեսվում է ստորագրել «Վերջնական օգտագործողի արտոնագրային համաձայնագիր», որը կկարգավորի ICMP-ի ծրագրային ապահովման, այդ թվում՝ IDMS-ի և OIC-ի (Online Identification and Coordination) օգտագործումը։

Համակարգի գործարկումից հետո Ադրբեջանի և Հայաստանի քաղաքացիները կունենան հնարավորություն՝ գաղտնի ռեժիմով ստանալու անհայտ կորած անձանց, այդ թվում՝ նրանց թաղման վայրերի մասին տեղեկություններ։ Ըստ պաշտոնական հայտարարության՝ տեղեկատվությունը կտրամադրվի բացառապես մարդասիրական նպատակներով, և տեղեկատվություն տրամադրած անձը ոչ մի պարագայում կրելու չի պատասխանատվություն։ Այս նախաձեռնության նպատակն է աջակցել անհայտ կորած անձանց ճակատագրի պարզմանը։

Հարկ է նշել, որ մինչ օրս հայտնի չէ ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ ռազմագերիների և պատանդների ստույգ թիվը։ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի վերջին տվյալներով՝ 2024 թվականի օգոստոսի դրությամբ, հայկական կողմից անհայտ կորած է համարվում շուրջ 1000 անձ, որոնցից մոտ 300-ը դարձել են այդպիսիններ 2020 թվականի աշնանից մինչև 2023 թվականի աշունն ընկած ժամանակահատվածում տեղի ունեցած վերջին սրացումից հետո։ Այս տվյալները հավաքագրվել են ԿԽՄԿ-ի կողմից հենց անհայտ կորածների հարազատների դիմումների հիման վրա։