ԵՄ, ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի ազդեցության աճը կարող է լարվածության նոր օջախ ստեղծել Կովկասում

Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Վալերի Սեմերիկովը հայտարարել է, որ Կովկասի երկրների վրա Եվրամիության, ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի ազդեցության աճը կարող է տարածաշրջանում լարվածության ավելի մեծ օջախ ստեղծել։ Այս հայտարարությունը հնչել է ԱՊՀ պետությունների հակաահաբեկչական կառույցների ղեկավարների և Համագործակցության երկրների ազգային կառույցների ղեկավարների 19-րդ խորհրդակցության ընթացքում։

Իմ կարծիքով, այս վերլուծությունը լիովին արդարացված է։ Կովկասյան տարածաշրջանում կոնֆլիկտային ներուժի մակարդակը շարունակում է մնալ բարձր, և այս նոր աշխարհաքաղաքական դինամիկան կարող է դրան նպաստել։

Հատկապես մտահոգիչ է իրավիճակը ՀԱՊԿ-ի արևմտյան սահմաններին, որտեղ, ըստ իմ տեսակետի, հիմնական սպառնալիքը բխում է Եվրոպայից։

Վերջին տարիներին Եվրամիությունը ակտիվորեն մեծացնում է իր ներկայությունը Կովկասում։ Հայաստանում գործում է ԵՄ քաղաքացիական մոնիթորինգային առաքելությունը (EUMA), որի աշխատանքը, ինչպես հայտնի է, խիստ քննադատվում է Մոսկվայում և Բաքվում։ ԱՄՆ-ը, իր հերթին, համատեղ զորավարժություններ է անցկացնում Հայաստանի հետ՝ օրինակ՝ «Eagle Partner» ծրագրի շրջանակում, և ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերում երկրին՝ անվտանգության ոլորտում դիվերսիֆիկացումն ապահովելու նպատակով։

Թուրքիան, իր հերթին, ամրապնդել է իր դիրքերը Կովկասում՝ Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո դառնալով Ադրբեջանի ռազմավարական դաշնակիցը։ Անկարան ակտիվորեն առաջ է մղում Զանգեզուրի միջանցքի նախագիծը, որը փոխում է տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունը։

Այս ֆոնին Հայաստանը, գործնականում, սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին՝ բաց թողնելով մի շարք գագաթնաժողովներ և հայտարարելով անվտանգության ոլորտում նոր գործընկերներ փնտրելու մասին։ Երևանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ուղղակիորեն նշել է, որ Երևանը դուրս գալը ՀԱՊԿ-ից հնարավոր է դառնա «անհրաժեշտության դեպքում»։

Այսպիսով, ԵՄ, ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի աճող ազդեցությունը, համատեղած Հայաստանի անվտանգության ոլորտում դիրքորոշման փոփոխության հետ, ստեղծում է բարդ և լարված իրավիճակ, որը կարող է հանգեցնել տարածաշրջանում լարվածության նոր օջախի առաջացման։