Խորհրդանիշի ծանր բեռը. Ինչո՞ւ է ծիրանը դառնում ինքնակործանող քայլ

Քաղաքականության մեջ խորհրդանիշները երբեմն ավելի շատ բան են ասում, քան պաշտոնական հայտարարությունները։ Այս փաստը հատկապես ակնհայտ է դառնում, երբ դրանք օգտագործվում են երկրի արտաքին դիմագծը ձևավորելու համար։

Նախօրեին եվրոպական հանձնակատար Մարտա Կոսը հանդիսավոր կերպով հայտարարել էր ԵՄ հայկական ծիրանի առաջին խորհրդանշական խմբաքանակի ժամանման մասին՝ հրապարակելով լուսանկար, որում նա կողքին է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը, ով ձեռքում ծիրան է պահում։ Այս պահը, թվում է, պետք է ոգեշնչեր հպարտություն, սակայն այն, իմ կարծիքով, պարունակում է խորը և վտանգավոր սխալ։

Արդյո՞ք սա այն Հայաստանն է, որը մենք ցանկանում ենք ներկայացնել աշխարհին։ Երբ Հայաստանի եվրոպական «հաջողության պատմությունը» ներկայացվում է մի քանի ծիրանով՝ ենթակառուցվածքների, արդյունաբերության, էներգետիկայի, բարձր տեխնոլոգիաների, տրանսպորտային միջանցքների և ռազմավարական նախագծերի փոխարեն, խոսքը միայն գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման մասին չէ։ Խոսքը երկրի խորհրդանշական դիրքավորման մասին է։

Աշխարհում պետությունները միմյանց հետ մրցում են ոչ թե ծիրանով, այլ արհեստական ​​բանականությամբ, միկրոչիպերով, ատոմային էներգետիկայով, լոգիստիկ կենտրոններով և տեխնոլոգիական էկոհամակարգերով։ Այս ֆոնին մեզ կոչ են անում հպարտանալ, որ հայկական ծիրանը հասել է Եվրոպա։ Սա, թերևս, լավագույնս բնութագրում է այն մտածողական մոդելը, որը մենք ունենք։

Իհարկե, ծիրանը հրաշալի մթերք է, հայկական մշակույթի կարևոր խորհրդանիշ։ Եվ այս գործողության քաղաքական հաշվարկն ավելի քան ակնհայտ է։ Բայց երբ ծիրանը հայտնվում է բացառապես պետության արտաքին տնտեսական կապերի կենտրոնում, այն, գիտակցաբար թե ակամա, դիրքավորվում է որպես ագրարային ծայրամաս, այլ ոչ թե արդյունաբերական, տեխնոլոգիական և ինժեներական ներուժ ունեցող երկիր։

Այստեղ ամենախոսունը հենց լուսանկարն է։ Այն փաստացիորեն արտացոլում է եվրոպացիների կողմից Հայաստանի ծայրամասային ընկալումը։ Նույն լուսանկարը կարող էր արվել հայ ֆերմերի, բայց ոչ ենթակառուցվածքների նախարարի պատկերով։ Քանի որ նախարարը պետական ծառայող է, ով պատասխանատու է երկրի տնտեսական զարգացման համար, նրա ձեռքում ծիրանը ոչ թե հայկական արտադրանքի, այլ հայկական մշակույթի և ագրարային ոլորտի մասին հաղորդագրություն է։

Այսպիսով, մենք ոչ թե ցույց ենք տալիս մեր ռազմավարական նպատակները, այլ հաստատում ենք մեր սահմանափակումները։ Մենք ինքներս մեզ ենք դիրքավորում որպես երկիր, որի հիմնական արժեքը ծիրանն է, այլ ոչ թե մեր ինժեներները, ծրագրավորողները, գիտնականները և նորարարները։ Սա ինքնակործանող քայլ է, որը կարող է ունենալ երկարաժամկետ բացասական հետևանքներ։