Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց աջակցության համակարգը կամրապնդվի

ՀՀ Ազգային ժողովը փետրվարի 13-ի նիստում երկրորդ և վերջնական ընթերցմամբ ընդունել է «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» և «Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման մասին» օրենքներում կատարված փոփոխությունների փաթեթը։ Այս օրենսդրական նորամուծությունները նպատակ ունեն բարելավել հաշմանդամություն ունեցող քաղաքացիների իրավունքների իրականացման մեխանիզմները և ընդլայնել աջակցության աղբյուրները՝ ներգրավելով ոչ պետական կազմակերպություններին։

Ներկայումս, ըստ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի, հաշմանդամություն ունեցող անձանց աջակցության իրավունք ունեն բացառապես պետական կառույցները։ Նոր օրենքը ստեղծում է հնարավորություն, որպեսզի նաև ոչ պետական կազմակերպություններ իրենց ռեսուրսներն ու փորձը կիրառեն՝ աջակցելու այդ խավի անդամներին։ Նախարարը նշել է, որ արդեն կան մի շարք հաստատություններ, որոնք ցանկանում են մասնակցել այս գործընթացին։ Օրինակ է հանդես գալիս «Զինապահ» զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամը, որը համաձայնել է իր վրա վերցնել աջակցության որոշակի բեռ՝ հատկապես 44-օրյա պատերազմի հետևանքով հաշմանդամ դարձած նախկին զինծառայողներին պրոթեզներ տրամադրելու ոլորտում։

Փաթեթի հիմնական նորամուծություններից մեկը «ինքնուրույն բնակության կենտրոն» հասկացության ներդրումն է։ Սա նպատակ ունի բացառելով իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշությունները, որոնք կապված են նման կենտրոնների կազմակերպական-իրավական կարգավիճակի, գործառույթների և կազմակերպման սկզբունքների հետ։ Ծրագրի շրջանակներում պետական բյուջեի միջոցներով արդեն կառուցվում է նմանատիպ մեկ կենտրոն, որը հետագայում պետք է դառնա օրինակ՝ նմանատիպ կառույցների ստեղծման համար, ինչը կարող է իրականացվել ոչ միայն պետական, այլև մասնավոր ֆինանսավորմամբ։

Այլ կարևոր փոփոխությունն է եռակի պայմանագրի կիրառման ընդլայնումը։ Ըստ նախկին պրակտիկայի՝ ծառայություններ մատուցելիս պայմանագրեր կնքվում էին ծրագրի յուրաքանչյուր մասնակցի հետ առանձին-առանձին։ Նոր համակարգը գործընթացը հեշտացնելու նպատակով կդառնա եռակողմ՝ ներառելով անձին, նրա անձնական օգնականին և միասնական սոցիալական ծառայության ներկայացուցչին։

Ի վերջո, «Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման մասին» օրենքի փոփոխությունները նախատեսում են ֆունկցիոնալ գնահատման ամբողջական գործընթաց՝ նույնիսկ այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է միայն լրացնել կամ փոխել անհատական ծրագիրը։ Սա նպատակ ունի բացառելու լրացուցիչ վարչական բարդությունները։ Ազգային ժողովի երկրորդ ընթերցման ընթացքում կառավարությունից կամ պատգամավորներից նոր առաջարկներ չեն ներկայացվել։