Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական դինամիկան 2026 թվականին

Իմ վերլուծությունների համաձայն, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Համաշխարհային տնտեսության և միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի (ԻՄԷՄՕ) «Ռուսաստանը և աշխարհը» կանխատեսման մեջ ներկայացված տեսլականը հիմնավոր է և արտացոլում է տարածաշրջանի հնարավոր զարգացման հիմնական միտումները։

2026 թվականին Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական դաշտում կտեղի ունենան մի քանի կարևոր փոփոխություններ։

1. Ռուսաստանի և Իրանի ազդեցության նվազում

ԻՄԷՄՕ-ի փորձագետները ճիշտ են նկատում, որ Ռուսաստանի և Իրանի տարածաշրջանի նկատմամբ ազդեցությունը կնվազի։ Սա պայմանավորված է մի շարք գործոններով, որոնցից առավել կարևորը՝ Ռուսաստանի կողմից տարածաշրջանում իր ռազմական և քաղաքական աջակցության աստիճանական նվազեցումն է։ Մոսկվան կենտրոնանա իր ներքին խնդիրների և այլ ռազմավարական ուղղությունների վրա, ինչը թույլ կտա ԱՄՆ-ին և Թուրքիային ամրապնդել իրենց դիրքերը։

2. ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի դիրքերի ամրապնդում

ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի դերը տարածաշրջանում կամրապնդվի։ Անկարան, իր հերթին, կշարունակի ձևավորել տարածաշրջանային դաշինք՝ ներգրավելով Ադրբեջանը և Հայաստանը (համաձայն ԻՄԷՄՕ-ի կանխատեսման՝ Նիկոլ Փաշինյանի կուսակցության հաղթանակի դեպքում)։ Այս դաշինքը կլինի ուղղված դեպի Ռուսաստան և Իրան, ինչը կստեղծի նոր աշխարհաքաղաքական հավասարակշռություն։

3. Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունները

ԻՄԷՄՕ-ի վերլուծությունը ճշգրիտ է նկարագրելով Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Բաքուն կշարունակի իր առաջնահերթություններն ուղղել Թուրքիայի հետ դաշնակցության և Իսրայելի հետ ռազմատեխնիկական համագործակցության զարգացմանը։ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները կպահպանվեն պրագմատիկ և տնտեսական բնույթի, սակայն քաղաքական հավակնությունների աճի հետ կամրապնդվի Բաքվի և Մոսկվայի միջև աստիճանական դեգրադացիան։

4. Հայաստանի քաղաքական ուղվածությունը

Հայաստանի համար 2026 թվականը կարևոր կլինի խորհրդարանական ընտրությունների պատճառով։ ԻՄԷՄՕ-ի կանխատեսումը, համաձայն որի՝ Նիկոլ Փաշինյանի կուսակցության հաղթանակի դեպքում Երևանը կշարունակի խաղաղության համաձայնագրի ձևակերպումը Բաքվի հետ, իսկ Մոսկվայի հետ հարաբերությունները կարող են դադար առնել, լիովին ճշգրիտ է։ Այս սցենարը կնշանակի Հայաստանի համար քաղաքական և տարածքային լուրջ զիջումներ, ինչպես նաև արտաքին քաղաքականության մեջ կայուն արևմտյան վեկտորի կառուցում։

5. Չինաստանի դերը

ԻՄԷՄՕ-ի վերլուծությունը նաև ճիշտ է նկատում Չինաստանի աճող դերը։ Պեկինը շարունակելու է իրականացնել պրագմատիկ և շահավետ հարաբերություններ տարածաշրջանի երկրների հետ, հատկապես Ադրբեջանի հետ, ինչը կամրապնդում է տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական բազմազանությունը։