Եվրոպական մարդու իրավունքների դատարանը գրանցել է 25 նոր գործ Հայաստանի դեմ 2025 թվականին

Եվրոպական մարդու իրավունքների դատարանի (ՄԻԵԴ) 2025 թվականի զեկույցի համաձայն՝ Հայաստանի կառավարությունը նշված տարում ստացել է 25 նոր գործ՝ դրանց կիրառման մոնիթորինգի համար։ Այս թիվը զգալիորեն ավելանում է 2024 թվականի 15 և 2023 թվականի 28 գործերի համեմատ։

Զեկույցում նշվում է, որ նոր գործերի մեծ մասը վերաբերում է զանգվածային բողոքի ակցիաների ժամանակ ոստիկանության կողմից կիրառված ուժին և ԼԳԲՏ իրավունքների պաշտպանների նկատմամբ խտրականությանը։ Բացի այդ, դատարանը քննարկել է նաև այլ կարևոր հարցեր, այդ թվում՝ Բարձրագույն դատարանի դատավորին պաշտոնանկ անելու գործընթացի անաչառությունը և իշխանությունների կողմից ընտանեկան բռնության դեպքերին պատշաճ արձագանք չտալու անկարողությունը։

2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ՄԻԵԴ-ն ուներ կատարման սպասող 75 գործ, ինչը 2024 թվականի 71-ի և 2023 թվականի 70-ի համեմատ ավելացում է։ Դրանցից 11-ը դասակարգված են որպես բարելավված ընթացակարգով հիմնական գործեր, իսկ 17-ը՝ ստանդարտ ընթացակարգով։ Քննարկվող հիմնական գործերի երկուսը և հինգը գտնվում են քննության փուլում՝ հինգ կամ ավելի տարի շարունակ։

Հայաստանի կառավարությունը 2025 թվականին ներկայացրել է ինը գործողությունների ծրագիր, 15 գործողությունների զեկույց և ինը հաղորդագրություն։ Դատարանի կողմից նշանակված արդարացի փոխհատուցման լրիվ վճարումը գրանցվել է 16 գործում, մինչդեռ երկու գործում վճարման ժամկետը լրացել էր ավելի քան վեց ամիս առաջ։

Կոմիտեն 2025 թվականին փակել է 21 գործ, այդ թվում՝ մեկ հիմնական գործ՝ ուժեղացված վերահսկողության ներքո, և յոթ՝ ստանդարտ վերահսկողության ներքո։ Մեկ հիմնական գործ հաջողությամբ փակվել է՝ կապված դատավորի վաղաժամկետ ազատման և դատական վերանայման բացակայության հետ։

Նշանակալի նվաճումներից է իշխանությունների կողմից ձեռնարկված միջոցառումները՝ հավաքների ազատության իրավունքի ապահովման համար, ինչպիսիք են օրենսդրական բարեփոխումները, դատական պրակտիկայի բարելավումը և իրազեկվածության բարձրացումը։ Քննարկվող գործերում նաև նշվում են այլ կարևոր հարցեր, այդ թվում՝ անչափահասներին սեռական բռնությունից պաշտպանելու համար օրենսդրական շրջանակի բացակայությունը, կալանավայրերում բժշկական օգնության անբավարարությունը, հոմոֆոբ հարձակումներից պաշտպանության բացակայությունը և ոստիկանական բաժանմունքներում անարդյունավետ հետաքննությունները։