ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի արձագանքը Ռուբեն Վարդանյանի կոչին

Իմ գրասենյակը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ արձագանքելով Ադրբեջանում կալանավորված նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի՝ Բաքու այցելելու և հայ բանտարկյալների հետ հանդիպելու հրապարակային կոչին։ Այս արձագանքը պայմանավորված է Ռուբեն Վարդանյանի ուղերձում առկա մի շարք մեկնաբանություններով, որոնք անհրաժեշտ են մանրամասն բացատրելու համար՝ վերաբերելով Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի մանդատին և լիազորություններին։

Նախ, ցանկանում եմ հստակեցնել իմ գործունեության հիմնարար սկզբունքները։ Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը գործում է «գործում անկախության սկզբունքով»։ Սա նշանակում է, որ մենք կառավարության մաս չենք կազմում և գործում ենք դրանից ամբողջությամբ անկախ։ Որպես այդպիսին, ես չեմ կարող և չեմ իրականացնում պետության անունից բանակցություններ, չեմ իրականացնում պետության արտաքին քաղաքականությունը և գործում եմ բացառապես իմ մանդատի շրջանակներում՝ Հայաստանի Հանրապետությունում։

Իմ լիազորությունների շրջանակում, որը սահմանված է Հայաստանի Սահմանադրությամբ և օրենքով, նախատեսվում է հանրապետության քրեակատարողական հիմնարկներ այցելելու իրավունքը։ Սա թույլ է տալիս ինձ ուղղակիորեն ծանոթանալ պայմաններին և իրավիճակին՝ ապահովելու համար հայաստանց բանտարկյալների իրավունքների պաշտպանությունը։

Ազգային մարդու իրավունքների ինստիտուտները, ինչպիսիք մենք ենք, խստորեն հետևելով միջազգային չափանիշներին և էթիկական սկզբունքներին, կարող են կարևոր դեր խաղալ խաղաղության գործընթացներում։ Այս դերը մենք կատարում ենք անկախության, անաչառության, չեզոքության, բազմակողմանիության և համագործակցության սկզբունքների հիման վրա։

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանը, որպես ՄԱԿ-ի կողմից հավատարմագրված անկախ մարմին, չի համարում բոլոր մարդասիրական և իրավական մեխանիզմների անհապաղ ակտիվացումը ստեղծված իրավիճակում։ Փոխարենը, ես միշտ օգտագործել եմ իմ գործիքները հետկոնֆլիկտային և խաղաղության գործընթացներում, այդ թվում՝ Ադրբեջանում ազատազրկված հայերի իրավունքների ապահովման առումով։

Այս համատեքստում պետք է նաև հստակեցնել, որ Բաքու այցելելու համար ադրբեջանական կողմից իմ գրասենյակը որևէ պաշտոնական համագործակցության առաջարկ չի ստացել։ Որևէ հաստատում չի ստացվել նաև այն մասին, որ ադրբեջանական կողմը պատրաստ է նպաստել այս համագործակցությանը։

Վերջում, ցանկանում եմ հաշվի առնել, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության յուրաքանչյուր հարց տվյալ պետության ներսում մտնում է այդ պետության օմբուդսմենի/ազգային մարդու իրավունքների հաստատության լիազորությունների մեջ և ոչ մի կերպ չի կարող պայմանավորված լինել մեկ այլ պետության մարդու իրավունքների պաշտպանի հետ շփման հանգամանքներով։

Իմ գրասենյակը վերահաստատում է իր բազմիցս հրապարակայնորեն արտահայտած դիրքորոշումը, որ Ադրբեջանում ազատազրկված բոլոր հայերը պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն։