ԱՄՆ-ի կրոնական ազատության հանձնաժողովը մտահոգ է Հայաստանում կառավարության կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցու ինքնավարությանը սպառնալիքներով

ԱՄՆ-ի Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովը (USCIRF) իր 2025 թվականի զեկույցում հայտարարել է, որ մտահոգված է Հայաստանում կառավարության կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) ինքնավարությանը միջամտելու փորձերով։

Ըստ զեկույցի՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները ՀԱԵ-ի վերաբերյալ առաջացրել են մտավախություն, որ կառավարությունը կարող է փորձել միջամտել եկեղեցու ներքին գործերին։ Զեկույցում նշվում է, որ 2025 թվականի ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը առաջարկել է ստեղծել և անձամբ նշանակել խորհուրդ, որը կբացահայտի Հայ Առաքելական Եկեղեցու նոր առաջնորդ։ Բացի այդ, նա բարձրացրել է այն հոգևորականներին, որոնք հանդես են գալիս ներկայիս կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հեռացման կողմնակից։

USCIRF-ի վերլուծաբանները նաև նշել են, որ այս հարձակումները կաթողիկոսի վրա համընկել են ՀԱԵ-ի հոգևորականների և այլ քաղաքացիների կալանավորման հետ, որոնք քննադատել են կառավարության քաղաքականությունը կամ հայտնել են դրա նկատմամբ ընդդիմություն։ Ընդ որում, զեկույցում ենթադրվում է, որ այս կալանավորումները կարող են լինել կրոնական նկատառումներով պայմանավորված, ինչը հարց է, որը մնում է քննարկման առարկա։

USCIRF-ը Միացյալ Նահանգների անկախ, երկկուսակցական խորհրդատվական մարմին է, որը մոնիտորինգում է կրոնական ազատության իրավիճակը աշխարհի տարբեր երկրներում և առաջարկություններ է մշակում ԱՄՆ-ի կառավարության համար։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանում 2025 թվականի մայիսից ի վեր իշխանությունները ծավալել են հակաեկեղեցական քաղաքականություն՝ ուղղված Ամենայն հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսի հեռացմանը։ Այս արշավի շրջանակում հալածանքների են ենթարկվում ինչպես հոգևորականները, այնպես էլ եկեղեցու օգտին հանդես եկող քաղաքացիները։ Այսօրվա դրությամբ մտացածին մեղադրանքներով 4 բարձրաստիճան հոգևորական գտնվում են բանտերում։ Բացի այդ, վարչապետը 10 հերձվածող եպիսկոպոսների հետ ստորագրել է փաստաթուղթ՝ նախատեսելով Հայոց Եկեղեցու «բարենորոգում»։

ՀՀ սահմանադրության համաձայն՝ Հայաստանը աշխարհիկ պետություն է, որտեղ եկեղեցին անջատ է պետությունից։ Միաժամանակ, սահմանադրությամբ ճանաչվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու «բացառիկ առաքելությունը» ազգային ինքնության պահպանման գործում։