Հայաստանը զբաղեցնում է 52-րդ տեղը աշխարհի տնտեսական ազատության ինդեքսում

Համաձայն «Հերիթիջ» հիմնադրամի կողմից կազմված ամենամյա զեկույցի, Հայաստանը 176 երկրների շարքում զբաղեցնում է 52-րդ տեղը՝ ցույց տալով 57-րդ տեղից մեկ աստիճան բարձրացում։

«Լույս» հիմնադրամի տվյալներով՝ Հայաստանի տնտեսական ազատության ինդեքսը կազմում է 67.1 միավոր։ Այս ցուցանիշի հիման վրա, «Տնտեսական ազատության ինդեքսի» մեթոդաբանության համաձայն՝ 2026 թվականին Հայաստանը կդասակարգվի որպես «միջին ազատ» տնտեսություն։ 2017 թվականին երկիրը դասակարգվել էր որպես «հիմնականում ազատ»։

Եվրոպայի տարածաշրջանային խմբում Հայաստանը 44 երկրների շարքում զբաղեցնում է 28-րդ տեղը՝ զիջելով 1.8 միավորով տարածաշրջանային միջին ցուցանիշին։

Հիմնական խնդիրներն ու դասակարգումը

Հայաստանը 12 ենթաինդեքսներից 6-ը դասակարգվում է որպես «հիմնականում ազատ», 2-ը՝ «ազատ», իսկ 4-ը՝ «ոչ ազատ» կամ «հիմնականում ոչ ազատ»։

Ամենաթույլ դիրքը Հայաստանը գրավում է «Օրենքի գերակայություն» խմբում, որտեղ ամենացածր ցուցանիշներն ունի։ Այս խմբի ներքո ամենաթույլ են դասակարգվել երկու ենթաինդեքսները՝ «Սեփականության իրավունքը» և «Իրավական համակարգի արդյունավետությունը»։

«Սեփականության իրավունքը» ենթաինդեքսը, որը հաշվարկվում է մասնավոր սեփականության բռնագրավման ռիսկի, մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանության և պայմանագրերի կիրառման հիման վրա, անցյալ տարվա համեմատ զգալիորեն նվազել է՝ վկայելով այս ոլորտում նկատելի վատթարացման մասին։

«Իրավական համակարգի արդյունավետությունը» ենթաինդեքսը, որը հաշվարկվում է դատական համակարգի անկախության, դատական ընթացակարգերի որակի և հանրային ծառայությունների որակի ընկալման հիման վրա, նույնպես գտնվում է ցածր մակարդակի վրա։ Այս ոլորտում խնդիրները մի քանի տարի շարունակ նշվել են որպես տնտեսական ազատության հիմնական խոչընդոտներից մեկը։

Աշխատանքի ազատության հարցը

«Կարգավորման արդյունավետություն» խմբի մաս կազմող «Աշխատանքի ազատություն» ենթաինդեքսը մնացել է անփոփոխ անցյալ տարվա համեմատ։ Սա հարցեր է առաջացնում՝ հաշվի առնելով, որ օրեր առաջ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանում աշխատանքի արտադրողականությունը կրկնապատկվել է վերջին ութ տարիների ընթացքում՝ հասնելով ժամում 11.7 դոլարի։ Նախարարը այս աճը կապում է կառավարության քաղաքականության և տնտեսական արդիականացման ծրագրի հետ, որի շրջանակում արտադրական ընկերությունները վերջին չորս տարիների ընթացքում ձեռք են բերել 1.5 միլիարդ դոլարի նոր սարքավորումներ։ «Լույս» հիմնադրամը նշում է, որ ենթաինդեքսի հաշվարկման մեթոդաբանությունը և օգտագործվող պարամետրերը մնացել են անփոփոխ։