«Թրամփի երթուղու» նախագծի հեռանկարները կապված են ԱՄՆ-ի և Իրանի հակամարտության հետ

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության ԱՊՀ երկրների չորրորդ դեպարտամենտի տնօրեն Միխայիլ Կալուգինը հայտարարել է, որ «Միջազգային խաղաղության և բարօրության համար Թրամփի երթուղի» (TRIPP) նախագծի գործարկման հեռանկարները բարդ են։

Ըստ փորձագետների կարծիքի, Իրանի կողմից ԱՄՆ-ի ներկայության նկատմամբ արտահայտված բացասական վերաբերմունքը, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի կողմից Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա ձգվող երթուղու վրա ապահովելու իր վերահսկողությունը, կարող են անվստահություն առաջացնել նաև այլ երկրների մոտ։

Կալուգինը նշել է, որ առանց Չինաստանի և Ռուսաստանի բեռների՝ նախագծում ներդրումների ֆինանսավորումը կդառնա չափազանց դժվար։

Դիվանագետը նաև ընդգծել է մի շարք օբյեկտիվ գործոններ, որոնք պետք է հաշվի առնել։ Այդ գործոններից են հայ-իրանական սահմանին ռուսական սահմանապահների ներկայությունը, ադրբեջանական երկաթուղու հետ անխափան միացման համար ռուսական ստանդարտի երկաթուղային գծերի անհրաժեշտությունը, Հայաստանի երկաթուղային ցանցի կառավարման հարցում «Հարավային կաթվածքի երկաթուղային» ՓԲԸ-ի մինչև 2038 թվականը գործող կոնցեսիան և Հայաստանի տարածքի ընդգրկվածությունը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) միասնական մաքսային տարածքում։

Կալուգինը նշել է, որ նախագիծը, որը նախատեսում է Ադրբեջանի հիմնական տարածքը և Նախիջևանը միացնել միմյանց Հայաստանի հարավով, դատարկ տեղում չի առաջացել։ Նրա խոսքով՝ դրա հայտնվելուն նախորդել է երկամյա աշխատանք Ռուսաստան – Ադրբեջան – Հայաստան ձևաչափի շրջանակներում, որտեղ փոխվարչապետների համանախագահությամբ գործում էր եռակողմ աշխատանքային խումբ։

2023 թվականին, ըստ նրա, շատ մոտ էին գործարկման «Մեղրիի երթուղուն», որը պետք է ոչ միայն ապահովեր տարանցումը Հայաստանի հարավով դեպի Նախիջևան, այլև օղակեր հայկական և ադրբեջանական երկաթուղիները։

Դիվանագետը նշել է, որ հայկական կողմը հիմա փորձում է հասնել հենց այդ նպատակին՝ հենվելով «Թրամփի երթուղու» վրա։ Սակայն, նրա խոսքով, հայ-ամերիկյան նախաձեռնությունը, ի տարբերություն «Մեղրիի երթուղու», ինքնաբերաբար չի նախատեսում հայկական և ադրբեջանական երկաթուղային ենթակառուցվածքների լիարժեք միացում։

Հիշեցնենք, որ հունվարի 14-ին Հայաստանը հրապարակել է ԱՄՆ-ի հետ ստորագրված շրջանակային փաստաթուղթը՝ «Թրամփի երթուղի» նախագծի իրականացման վերաբերյալ։ Փաստաթուղթը նախատեսում է TRIPP Development Company-ի ստեղծում, որտեղ ԱՄՆ-ին կպատկանի բաժնետոմսերի 74%-ը, իսկ Հայաստանին՝ 26%-ը՝ 49 տարի ժամկետով մշակման իրավունքով։ Այս նախագիծը ներառված է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ստորագրված «Խաղաղության հռչակագրի» մեջ, որը նախատեսում է տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում Հայաստանի տարածքով։