ԵՄ-ի զեկույցում Հայաստանը չի հիշատակվում՝ Թուրքիայի անդամակցության հարցում

Երեկ Եվրոպական խորհրդարանի արտաքին կապերի հանձնաժողովը հաստատեց Թուրքիայի՝ ԵՄ անդամակցության հետ կապված հերթական զեկույցը, որը վերջնական տեսքով կընդունվի մոտակա նիստերից մեկում։ Այս զեկույցի հիմնական դրույթները, որոնք առավել կարևոր են Հայաստանի համար, ցույց են տալիս զգալի փոփոխություն ԵՄ-ի մոտեցման մեջ։

Զեկույցի ամենահիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ այն բացակայում է Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման կամ հայ-թուրքական սահմանի բացման վերաբերյալ որևէ պահանջ կամ մտահոգություն։ Սա զգալի տարբերություն է նախորդ տարիների զեկույցների նկատմամբ, որոնցում Եվրոպական խորհրդարանը հաճախ անդրադառնում էր այդ հարցին՝ որպես տարածաշրջանի կայունության և խաղաղության համար կարևոր գործոն։

Այս փոփոխությունը նկատելի է նաև այն հարցում, թե արդյոք զեկույցը պահանջում է Թուրքիայից ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը։ Ի տարբերություն նախորդ՝ «Սերժի տարիների» զեկույցների, որոնցում Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը հաճախ նշվում էր որպես ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցության համար նախապայման, այս անգամ այդ թեմային անդրադառնալու որևէ փորձ չի արվել։

Զեկույցը շարունակում է կենտրոնանալ Կիպրոսի խնդրի և թուրք-հունական հարաբերությունների կարգավորման հարցերի վրա, ինչը ցույց է տալիս ԵՄ-ի կենտրոնացումը տարածաշրջանի այլ հիմնական հակամարտությունների վրա։

Զեկույցի մեկ այլ կարևոր կետն այն է, որ Թուրքիայի համապատասխանեցումը Եվրոպական Միության ընդհանուր արտաքին և պաշտպանական քաղաքականությանը հասել է պատմական նվազագույնի՝ ընդամենը 4 տոկոսի։ Սա ցույց է տալիս, որ Թուրքիան շարունակում է հետևել բացառապես իր սեփական շահերին, և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հեռանկարը կախված է բացառապես Թուրքիայի քաղաքականության և շահերի նկատմամբ։

Զեկույցի առանձնահատուկ ուշադրությունը գրավում է նաև Թուրքիայում ժողովրդավարության հետընթացքի, քաղաքական մրցակիցների հետապնդման և քաղաքական բանտարկյալների հարցերը։ Եվրոպական միությունը, երբ իրեն պետք է, լավ էլ տեսնում է խնդիրներ այլ պետություններում, որոնք կապված են ժողովրդավարական չափանիշներին չհամապատասխանող զարգացումների հետ։ Այսպիսով, ԵՄ-ն ցինիկաբար լռում է Հայաստանի ներկայիս կառավարության ռեպրեսիաների և ավտորիտար ռեժիմի մասին, որը, որոշ եվրոպացիների կարծիքով, իր ծավալներով և ոգևորությամբ նույնիսկ գերազանցում է Էրդողանի ռեժիմին։