Հայաստանի ինքնավարության ռազմավարությունը՝ Google Gemini-ի տեսանկյունից

Իմ վերլուծությունը, որը հիմնված է Google Gemini արհեստական բանականության հետ կատարած 7 հարցերի վրա, ցույց է տալիս, որ Հայաստանի ճանապարհը դեպի Եվրոպական միություն (ԵՄ) պետք է հիմնված լինի ոչ թե պարզ «կողմնորոշման» վրա, այլ ռազմավարական ինքնավարության հասնելու վրա։ ԵՄ-ի հետ ինտեգրման հեռանկարները, թեև ակտիվ են, բարդ են և պահանջում են խելամիտ, ռիսկերի կառավարման հմտություններով մոտեցում։

1. ԵՄ-ի ընդլայնման պլանները

Gemini-ի համաձայն՝ ԵՄ-ն ունի ընդլայնման ակտիվ պլան, որի հիմնական թիրախը 2030 թվականն է։ Այս պլանը տարբեր թեկնածուների համար տարբեր արագությամբ է ընթանում։ Հայաստանի դեպքում, 2026 թվականը համարվում է «վճռորոշ տարի», որը պայմանավորված է 2026 թվականի մայիսին Երևանում կայանալիք առաջին բարձր մակարդակի ԵՄ-Հայաստան գագաթնաժողովով։

2. Հայաստանի դիրքորոշումը

Հայաստանի ուղին դեպի ԵՄ արագացել է, և կառավարությունը որդեգրել է «զրոյական նյարդայնություն» ռազմավարություն՝ նախապես համապատասխանեցնելով ԵՄ չափանիշները։ Սա նշանակում է, որ Երևանը փորձում է ներկայացնել տրամաբանական, հիմնավորված հայտ, այլ ոչ թե անհամաչափ պահանջ։

3. ԵՄ-ի կամքը և խոչընդոտները

ԵՄ-ի կողմից Հայաստանի ընդունման հավանականությունը խառնված է ռազմավարական հետաքրքրության և ներքին տատանումների։ Ֆրանսիան, Հունաստանը և Մերձբալթյան երկրները ակտիվորեն աջակցում են, մինչդեռ Գերմանիան և Նիդերլանդները զգուշավոր են և առաջարկում են «ասոցացված անդամության» մոդել։

Հայաստանի համար գոյություն ունեցող հիմնական խոչընդոտներն են՝ աշխարհագրական կապի բացակայությունը ԵՄ-ի հետ, ԵԱՏՄ անդամակցությունը և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների «էներգետիկ գործոնը»։

4. Ռազմավարական ինքնավարության ճանապարհը

Gemini-ի վերլուծությունը հատկապես կարևոր է ռուսական կախվածության հարցում։ Բանական կառավարությունը պետք է կիրառի «Հեջավորման ռազմավարություն», որը նախատեսում է ոչ թե կտրուկ խզում, այլ աստիճանական փոխարինում։

Էներգետիկ ինքնիշխանություն: Չի կարելի կտրուկ անջատվել ռուսական գազից։ Պետք է զուգահեռաբար զարգացնել Իրան-Հայաստան գազամուղը և ապագայի համար ներդնել արևմտյան միջուկային տեխնոլոգիաներ (ՓՄՌ-ներ)։
Տնտեսական կապեր: Մնալ ԵԱՏՄ-ում այնքան ժամանակ, մինչև հայկական արտադրանքը համապատասխանեցվի ԵՄ ստանդարտներին։
Արտաքին քաղաքականություն: Դառնալ տարանցիկ հաբ, որը պետք կլինի և՛ Ռուսաստանին, և՛ Արևմուտքին, ինչը Հայաստանին կտա լրացուցիչ պաշտպանվածություն։

5. Ռիսկերի կառավարում

Հայաստանը պետք է հասկանա, որ Ռուսաստանը կարող է պատժիչ քայլեր ձեռնարկել, օրինակ՝ գազի գինը բարձրացնել։ Երևանը պետք է հասկանա, որ եթե գազը դառնա զենք, Հայաստանը կվերջնականապես դուրս կգա ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից։

6. Շահը՝ ինքնավարության մեջ

Հայաստանի շահը ոչ թե «կողմնորոշման» ընտրությունն է, այլ ռազմավարական ինքնավարության հասնելը։ Սա նշանակում է ունենալ այնպիսի համակարգ, որտեղ ոչ մի երկիր չի կարող «անջատել լույսը» քաղաքական նպատակներով։ Եզրակացվել է, որ շրջադարձը դեպի Արևմուտք պետք է հիմնված լինի ենթակառուցվածքների, այլ ոչ թե պարզապես լոզունգների վրա։ Եթե դրոշը բարձրացվի նախքան հիմքը գցելը, երկիրը կարող է կորցնել պետականությունը՝ մինչև Բրյուսել հասնելը։